Steun ons en help Nederland vooruit

vrijdag 16 oktober 2009

De kunst van het weglaten: uitleg bij de begroting, 15 oktober 2009

In een warm zaaltje in ’t Clockhuys geeft de gemeentesecretaris Eppo van Koldam, bijgestaan door concerncontroller Peter van den Bosch, technische uitleg over de concept begroting voor 2010, aan de raadsleden.

Begrotingscyclus 
In het voorjaar van bijvoorbeeld 2009 wordt er een Beleidsbegroting gepresenteerd, in september een Jaarplan. Dat wordt in 2010 uitgevoerd en in mei 2011 kan worden teruggekeken via het Jaarverslag. Ondertussen is de begroting twee keer bijgesteld via Marap (Managementsrapportage) en Burap (Bestuursrapportage).
Het Rijk stuurt in mei/juni en in september een circulaire met aanpassingen. De meicirculaire wordt meegenomen in de begroting, die van september niet meer.

Inkomsten gemeente
De begroting omvat 33,5 miljoen euro. De helft van de inkomsten komt uit de Algemene Uitkering van de rijksoverheid, uit het Gemeentefonds. Het Rijk stort een percentage van de totale eigen inkomsten in dat gemeentefonds en elke gemeente krijgt daar weer een deel van. De verdeling gaat volgens een sleutel, waarbij inwoneraantal, sociale kengetallen, leerlingenaantal, fysieke kenmerken en het aantal woonruimten een rol spelen. Globaal gezien kan geconstateerd worden dat Haren 1‰ van de inhoud van het gemeentefonds krijgt.
Daarnaast verstrekt de rijksoverheid Doeluitkeringen, bv voor Sociale Zaken.
De eigen inkomsten van de gemeente zijn de inkomsten uit: WOZ, rioolheffing, forensen- en toeristenbelasting, leges en parkeerbelasting. Feitelijk zijn dat de enige substantiële inkomsten die de gemeente zelf kan verhogen: door lastenverzwaring voor de burgers.

Uitgaven gemeente
De grootste post is de openbare ruimte, daarna volgt de post eigenaren en derde vormen de sociale voorzieningen. Het ‘taartje’ ziet er dit jaar anders uit dan voorheen, doordat het basisonderwijs uit de begroting is gehaald. Dat geld gaat nu rechtstreeks naar het doel.

Laatste begroting van dit college
Dit is de laatste begroting van het zittende college, die door een nieuw college zal worden uitgevoerd. Het waren jaren met een wisselend beeld. Het college koos in 2006 voor:
-behoud van de voorzieningen
-beperkte bezuinigingen
-pakket lastenverzwaring: rioolrecht, WOZ en bouwleges
Begroting 2007: voorzien werd een miljoen tekort per jaar.
Begroting 2008: stevige meevallers vooral door WMO. Keuze: WOZ-stijging aframen + iets minder meer. Nog altijd boven het inflatiepercentage.
Begroting 2009: Enorme meevaller: de uitkering uit het gemeentefonds ging met meer dan 5% omhoog. Inzet op continuïteit van het beleid en op verbetering van de vermogenspositie.
Begroting 2010: overal somberheid, maar in Haren gaat het goed. College gebruikt de ruimte die vorig jaar ontstond (4,5 miljoen meerjaren overschot) nu deels (3,3 miljoen) en heeft nog 1,2 miljoen over.

Hoe komt het dat Haren er zo goed voorstaat?
– Haren hanteert voorzichtige ramingen en raamt geen volumevoordelen in de begroting, gaat er niet van uit dat het aantal uitkeringen vermindert of het aantal woningen groeit of dat er meer leerlingen komen. Ook wordt er niet vanuit gegaan dat de uitkering uit het gemeentefonds automatisch elk jaar stijgt. Veel gemeenten doen dit wel; Winschoten en Haren niet.

Wat brengt de toekomst?
De VNG werpt de vraag op: investeren of bezuinigen? Dat is een politieke keuze.
In deze begroting gaat men er van uit dat de OZB 1% boven het inflatiepercentage (1%) stijgt, de rioolrechten gelijk blijven (= -1%) en de kosten voor afvalverwerking met 1,5% boven inflatie stijgen. De bouwleges in Haren is erg hoog.
Wat de toekomst brengt, hangt sterk af van de algemene uitkering; de kans dat die zal dalen is groot. Dan zal de politieke keuze zijn: verhogen van de lasten voor de burgers of bezuinigen. Veel meer smaken zijn er niet.
Is de verlaging van de rijksuitkering vrijwel zeker, heel onzeker zijn de gevolgen van verscheidene projecten met risico’s die op stapel staan. Maar die projecten staan niet in de begroting!

De kunst van het weglaten
De raadsleden hebben wel een excelletje ontvangen met de risico’s van de ‘lopende ontwikkelingen’ voor de algemene reserve. Op de tabbladen een optimistisch en een pessimistisch scenario. Als er volgend jaar een of meer projecten gerealiseerd wordt/worden kan dat grote gevolgen hebben voor de financiële speklaag van de gemeente. Die projecten zijn onder andere: Haren-Noord, Nesciopark. Convenant Woonborg, Bouw brandweerkazerne, sportverplaatsingen, het stationsgebied, het Raadhuisplein, de Meerweg, Scharlakenhof.

Goed beleid of boffen met meevallers en weinig risicovolle projecten?
Haren staat er goed voor en het is verleidelijk om dan te suggereren dat dat komt door het juiste beleid. Maar stel dat er geen meevallers waren geweest in 2008 (WMO) en 2009 (uitkering gemeentefonds)? En stel dat er risicovolle projecten waren gerealiseerd?
Van Koldam stelt dat de afgelopen jaren steeds binnen het budget gebleven is. Dat zal zo zijn, maar er is natuurlijk wel erg weinig gerealiseerd waar grote risico’s aan verbonden waren.

De raad is verantwoordelijk
Wethouder Berends houdt de aanwezigen voor dat de raad de kaders stelt en beslist over de budgetten, dat de raad dus ook verantwoordelijk is, ook voor overschrijdingen van de budgetten. Dan is het te hopen dat het college, dat zo vaak om vertrouwen vraagt, steeds tijdig volledige informatie aanlevert. En dat de raad de vinger aan de pols houdt. En het speelse excelletje goed bestudeert en bij de begroting bewaart.

Wil Legemaat