Steun ons en help Nederland vooruit

dinsdag 28 november 2017

Gemeentebestuur Haren wil geen tweesporenbeleid

Op de agenda van de raadsvergadering maandag 27 november stond de bespreking van een raadsbericht, waarin antwoord werd gegeven op de vragen die D66, GVH en CDA hadden gesteld in een motie. Wat zijn onze wettelijke verplichtingen in het kader van de wet arhi? D66 heeft daar de volgende reactie op gegeven:

We hebben begrepen dat het college ons middels dit raadsbericht op de hoogte wil stellen van de bevindingen van het onderzoek dat is gedaan naar aanleiding van onze motie van 30 oktober.

We stelden daarin vier vragen en op die vragen hebben we ook antwoord gekregen. Dank daarvoor.
Onze vragen daarin waren:
a. Welke voorzieningen worden bedoeld in artikel 79 van de wet arhi? Dat is uitgelegd: het gaat om maatregelen enz.
b. Wat wordt bedoeld met ‘tijdig’? Met andere woorden: Op welk moment ontstaat er een verplichting om de voorziening voor te bereiden? Daar is geen harde duidelijkheid over; het gegeven antwoord gaat uit van wenselijkheid, niet van verplichting
c. Welke wettelijke verplichtingen spelen er op dit moment (1 november 2017), 14 maanden voor de in het wetsvoorstel beoogde herindelingsdatum van 01-01-2019? Antwoord: geen. En op een later tijdstip evenmin.
d. Welke rollen en bevoegdheden hebben Provincie en betrokken gemeenten in een vervolgproces in het kader van de wet arhi? Ook duidelijk geworden uit het antwoord.

Wat ons betreft had het raadsbericht daarmee kunnen volstaan. Maar het raadsbericht geeft vervolgens een exposé over wat wenselijk is. Wenselijk omdat we in een situatie zitten waarin de wet niet voorziet. De wet arhi voorziet niet in spelregels die gaan gelden als een gemeente waarvoor het niet nodig is om te gaan herindelen en waar een ruime democratische meerderheid in bestuur en bevolking zelfstandig wil blijven, toch wordt gedwongen zich te laten opslokken door een grote buurgemeente. Dat is nogal logisch, want de wet en het bijbehorende beleidskader stellen fatsoenlijke voorwaarden. De wet en het beleidskader van minister Plasterk van 2013 met de aanvulling van 2015 zijn helder. Daarin staat toch wel heel duidelijk dat herindelingen van onderop moeten komen, dat er draagvlak bij de betrokken gemeenten moet zijn en dat de Provincie alleen mag ingrijpen als jarenlange discussies tussen de gemeenten tot niets leiden of wanneer er urgente problemen zijn die alleen met een herindeling kunnen worden opgelost. En dat is allemaal niet aan de orde. Je zou zeggen: als je een gemeente die het zelfstandig kan en zelfstandig wil, toch dwingt tot herindeling, dat moet je wel een goede argumentatie hebben, dan moet er een probleem zijn dat dringend opgelost moet worden en dan moet de oplossing een meerwaarde hebben voor de inwoners. Niets van dat al. Haren wordt op oneigenlijke gronden tot herindeling gedwongen. Voor die situatie biedt de wet geen spelregels. En tijdens het hele proces kunnen we geen beroep doen op een onafhankelijke rechter.
Reden temeer om eerst maar eens af te wachten of de Tweede Kamer doet wat volgens het Gerechtshof in Leeuwarden verwacht mag worden: onbevooroordeeld en zorgvuldig toetsen of het proces rechtmatig en zorgvuldig is doorlopen en of het wetsvoorstel voldoet aan de wet arhi. Op dit moment ligt er een wetsontwerp voor een reguliere samenvoeging voor.

Die wenselijkheid om toch voorbereidingen te gaan treffen wordt in het raadsbericht gebracht als een conclusie. Wij trekken echter een andere conclusie: we moeten de verantwoordelijkheid daar laten waar ie hoort. En niet de boel steeds omdraaien. Wij vinden dat als de wetgever gemeenten die niet hoeven en niet willen toch wil kunnen dwingen, dat de wetgever dan eerst de wet moet aanpassen. Bijvoorbeeld door te zorgen voor voldoende ruimte in de tijd na de definitieve uitspraken van TK en EK.

De VNG constateert terecht dat gemeenteraden bij gedwongen herindelingen in een spagaat terecht komen. Dat is ongetwijfeld het geval als er geen alternatief, geen andere oplossing is. Maar die is er volgens ons wel. De gemeentes Groningen en Ten Boer zijn door de Provincie met Haren opgezadeld. Zo hebben zij dat wel ervaren, als je tenminste de behandeling van het voorstel om Haren toe te voegen aan hun plannen in juni 2016 beluistert. In Groningen heeft de gemeenteraad er vijf voorwaarden aan verbonden; aan vier ervan wordt niet voldaan. De variant lichte samenvoeging was zelfs benoemd als harde voorwaarde en daar wordt nu ook niet aan voldaan.
We moeten eens stoppen met de boel steeds om te draaien. Groningen en Ten Boer komen in de problemen
a. doordat de Provincie de verwachting heeft gewekt dat een herindeling dmv een lichte samenvoeging kon
b. doordat G en TB zich niet aan hun eigen voorwaarden houden, niet door de opstelling van Haren. Volgens mij is de oplossing simpel: het hoeft niet meer dan 1 A4-tje te kosten om de TK te vragen Haren uit het wetsvoorstel te amenderen. Dat is wat G en TB zouden moeten doen.

Dan het tweede deel van het raadsbericht.
In het raadsbericht wordt er vanuit gegaan dat er een bestuursakkoord ligt, dat als uitgangspunt dient enz. Wij hebben daar een vraag over:
Vraag 2: Bent u het met ons en met het Gerechtshof in Leeuwarden eens dat er geen door Haren geaccordeerd bestuursakkoord ligt?
De gemeente Groningen heeft steeds de indruk proberen te wekken dat het voor de stad niet zonodig hoeft: samenvoegen met Haren. Maar nu heeft het college van Groningen een reactie op het wetsontwerp naar de cie BZ gestuurd en daaruit blijkt iets heel anders. Groningen wil Haren heel graag hebben, ook als dat betekent dat het om een reguliere samenvoeging gaat. Tot onze verbazing wordt in die reactie gewoon gesteld dat er een bestuursakkoord is en een personeelsconvenant.

Personeel
Dan wat het personeel betreft. Natuurlijk begrijpen wij dat het afschuwelijk is voor het personeel dat deze discussie al zolang duurt en dat er zoveel onzekerheid is in Haren. Maar ook hier moeten we de zaken niet telkens omdraaien en de verantwoordelijkheid laten waar die hoort. Als de Provincie zich had gehouden aan het eigen coalitieakkoord en aan eigen beloftes en toezeggingen richting Haren, als de lokale democratie hier had gerespecteerd, dan was er geen sprake geweest van een gedwongen herindeling, dan had het personeel zekerheid. Het is de Provincie die ons in deze problemen brengt, die hier de bestuurskracht systematisch ondermijnt, die zorgt voor verdeeldheid in de samenleving en voor grote onzekerheid bij ons personeel.
Door de opstelling van de Provincie en door de houding van de gemeente Groningen die Haren toch koste wat kost lijkt te willen inlijven, worden wij hier onder druk gezet om weer een tweesporenbeleid te gaan voeren.
Wat het personeel betreft: nu er sprake is van een reguliere samenvoeging, lijkt het ons dat de gemeente Groningen binnenkort, want TIJDIG 3000 vacatures gaat openstellen en het lijkt mij logisch dat alle medewerkers van de gemeente Haren daarop kunnen gaan solliciteren. Het lijkt ons logisch dat, zodra Groningen daar een begin mee maakt, de gemeente Haren de werknemers in staat stelt te solliciteren op de banen die in de nieuwe organisatie beschikbaar komen.
Nu komen er wel geluiden dat Groningen dat niet gaat doen, dat men daar gaat afwachten of de TK niet toch een lichte samenvoeging gaat toestaan. En waarschijnlijk zal men juist bij dit aspect ook wel even moeten wachten op de EK, want echt, die lichte samenvoeging staat niet in de wet arhi. Stond ie er wel in, dan was dat beleidskader immers niet nodig geweest! Maar dan vraag ik u: als Groningen met zoiets belangrijks wacht op de uitspraak van de TK, waarom zouden wij dan niet eerst wachten tot TK en EK gesproken heeft?
Merkwaardig is dat de gemeente Groningen in de reactie op het wetsontwerp uitgaat van een personeelsconvenant en een Sociaal Plan voor de medewerkers van Haren. Alsof het een lichte samenvoeging betreft. Dat lijkt ons niet in overeenstemming met de reguliere samenvoeging, waarbij alle medewerkers dezelfde rechten hebben.
We kunnen helemaal niet anticiperen op een mogelijk lichte samenvoeging, om de doodeenvoudige reden dat het wetsvoorstel niet uitgaat van een lichte samenvoeging. En ja, dat geeft extra onzekerheid bij het personeel, maar wie is daar verantwoordelijk voor?
Als raadsleden zijn wij volksvertegenwoordigers en geen allround juristen. Wij willen wel graag goed weten wat er van de gemeente Haren verwacht wordt op het gebied van het personeel zodra Groningen in het kader van een reguliere samenvoeging de vacatures openstelt teneinde een geheel nieuwe organisatie op te bouwen.

Vraag 3: wilt u dat voor ons uitzoeken?

Wettelijke plichten en morele verplichting
Wij hebben op 30 oktober al aangegeven: we zullen ons aan wettelijke verplichtingen houden.
Volgens ons zijn we niet wettelijke verplicht tot samenwerking, maar willen anderen ons moreel verplichten. Daar zou ik dan graag iets tegenover zetten. Alle overheidslagen en overheidsdienaren hebben de morele plicht zich aan wetten, beleidskaders en toezeggingen te houden. Het kan toch niet zo zijn dat en de wetgever en de Provincie en de gemeente Groningen maar een loopje nemen met hun eigen voorwaarden en beloftes en systematisch alle democratisch genomen besluiten in Haren negeren, waardoor moeilijkheden ontstaan en dan Haren moreel gaan aanspreken op hun bestuurlijke verantwoordelijkheid om die moeilijkheden op te lossen.

Enfin, een raadsbericht is nog geen voorstel. We beslissen niets vandaag, want er is geen voorstel. Het college wil kennelijk graag weten hoe wij erin staan.
Voor D66 geldt dat we er niet op uit zijn de boel in de soep te laten lopen. Maar dat is iets anders dan een tweesporenbeleid inzetten. Wij zouden het op prijs stellen als het college uitzoekt welke onderdelen een zodanig kritisch tijdpad hebben dat we daar beslist opnieuw met elkaar over in gesprek zouden moeten. En we verzoeken het college om uit te zoeken wat en op welke termijn dan er moet gebeuren zodra de gemeente Groningen alle 3000 vacatures gaat openstellen.
Onze conclusies en onze vragen hebben we in een motie gevat. Dat maakt dat er daarna geen misverstanden kunnen ontstaan over wat we hier ter tafel brengen.

De motie kunt u hier lezen: Motie nav raadsbericht uitleg artikel 79 def 27112017