Steun ons en help Nederland vooruit

Publicaties

Dieptepunt Harener democratie: wethouder Pek weggestuurd zonder argumenten

19 september 2012

Dachten we op 6 juni het dieptepunt in de Harener politiek wel gehad te hebben, gisteravond bleek dat het nog erger kon. Zonder zichtbare schaamte dienden VVD en PvdA een krakkemikkige motie van wantrouwen in tegen wethouder Gerben Pek en met nogal hypocriete verontschuldigen richting Pek stemden de fracties van GL en de CU voor deze motie. Om vijf minuten later de gezamenlijke kandidaat van GL en CU voor te dragen als zijn opvolger. De schaamte voorbij. Opnieuw werden geen argumenten genoemd die het vertrek van Pek konden legitimeren. Opnieuw werd er op geen enkele vraag antwoord gegeven. Pek moest weg, dat bleek al vast te staan vóórdat de collegeproblemen benoemd waren. Op 23 mei was de coalitie met spoed bijeen geroepen om een probleem op te lossen waar het college niet uitkwam. Nu onthulde René Valkema (CDA) dat daaraan voorafgaand, op verzoek van de VVD, een gesprek had plaatsgevonden met de fractievoorzitter van de VVD, Pieter Terpstra en de VVD-wethouder Remco Kouwenhoven. De VVD had in dat gesprek een ‘vooruitziende blik’: de coalitie kon wel eens op het spel staan en of het CDA ook zin had om D66 te vervangen? Alles wijst erop dat de hele bestuurscrisis doorgestoken kaart was, althans aan VVD-zijde. De PvdA meldde desgevraagd niet op de hoogte te zijn van deze exercitie. Even daarvoor had Pieter Terpstra de hoofdlijnen van het nieuwe coalitieakkoord bejubeld. In bijna elke zin kwam het woord ‘vertrouwen’ voor. Gelet op het voorgaande: de schaamte voorbij.
Hieronder de bijdrage van D66 aan het debat.

Agendapunt 6. Terugkoppeling Formatieproces
In de vakantie was het stof bij D66 aardig gedaald en wij maakten ons op om, zoals we gewend zijn, ons weer te gaan richten op de inhoud en op de toekomst. En toen kwam vorige week maandag dan het bericht dat er een nieuwe coalitie is gevormd. Hoewel wij deze combinatie al sinds de motie van treurnis in februari zagen aankomen, waren wij toch nog zeer teleurgesteld en werden we ook weer boos. Boos om de ontzettend lompe en onzorgvuldige wijze waarop vier van de zeven fracties omspringen met de staatsrechtelijke zuiverheid en met onze wethouder Gerben Pek. Volkomen respectloos. Symbolisch voor deze respectloze houding is de agenda van deze avond. Eerst wordt ons een nieuwe coalitie gepresenteerd, zonder dat wij weten op welke inhoudelijke afspraken dat gebaseerd is. Een coalitie, alsof dat de kern is van het gemeentebestuur. Terwijl een coalitie niet eens in de gemeentewet voor komt. De vanzelfsprekendheid, waarmee u er vanuit ging dat Pek nu wel zelf met de staart tussen de benen zou opstappen, is stuitend. En nu hij dat niet doet, heeft u de oplossing er maar even tussen gefrommeld op de agenda. Alsof hij alleen nog maar een vlekje is dat even weggegumd moet worden. Zo ga je niet met mensen om. Als dit tekenend is voor wat ons te wachten staat, belooft dat niet veel goeds. Laat ik duidelijk zijn: wij zijn geen achterhoedegevecht aan het leveren. Wij kunnen ook wel uit de voeten met verlies. Liever met een rechte rug in de oppositie dan op je knieën in de coalitie. Overigens zijn er in deze hele crisis alleen maar verliezers, daar had de heer Valkema gelijk in op 6 juni. Het gaat ons er om dat het spel zuiver en fatsoenlijk gespeeld moet worden en dat wordt het niet. U lijkt met z’n vieren even vergeten dat er nog altijd geen enkele wethouder is weggestuurd hier. Pek zit met net zoveel recht achter die tafel als zijn collega’s. Daar kom ik straks bij het volgende agendapunt wel op terug.
Onze terugblik op de informatieronde: eerst kwam er een voorstel waaruit bleek dat de VVD niet het belang van Haren diende, maar slechts het eigenbelang. Daarna een informateur, die naar later bleek, door de burgemeester was uitgezocht. Vervolgens een gesprek waarin wij vaststelden dat de heer Baas vooringenomen was en waarin hij vooral zelf aan het woord was. Dan komt er een rapport waarin wij ons totaal niet herkenden, waarin onze inbreng niet was terug te vinden en waarin onze voorkeursopties niet genoemd werden. De conclusie dat het onderliggende probleem een gebrek aan vertrouwen en communicatie is, kunnen wij onderschrijven, maar de adviezen brengen daarin geen oplossing. Die gaan de problemen alleen maar aanscherpen en verergeren. Hele slechte adviezen dus en dat blijkt vanavond al meteen.
Onze terugblik op het formatieproces: in tegenstelling tot wat het persbericht van VVD &co suggereert en tot wat de heer Berends zaterdag op Haren FM meldde, hebben VVD en PvdA geen enkel contact gezocht met D66. Er is alleen een gesprek geweest tussen Terpstra en mijzelf, op mijn initiatief. Daarin is door ons aangegeven dat, mits wederkerig, alles bespreekbaar en onderhandelbaar is, ook de poppetjes. Maar er was vanuit de VVD geen enkele opening te bespeuren. Wij vinden het een treurige zaak dat niet eens de moeite is genomen om die opties te onderzoeken die de tweedeling in de raad had kunnen doorbreken en die een verscherping van de gesignaleerde problemen had kunnen voorkomen. U hebt wederom niet gekozen wat goed is voor Haren, maar wat het makkelijkst is voor uzelf: terugtrekken in het bekende recept uit de vorige eeuw: van achterkamertjes en coalitiedwang, alsof het dualisme nog niet is uitgevonden. De angst voor gezichtsverlies van de VVD heeft het gewonnen van het belang voor Haren, zelfs van het belang van de VVD. Wij streven naar samenwerking op inhoud en zijn absoluut niet uit op polarisatie, want dat staat goede besluitvorming in de weg. Maar we worden nu gedwongen tot polarisatie. Zaterdag hoorde ik de heer Berends op Haren FM en met één uitspraak zijn wij het eens: polarisatie is geen natuurwet maar een keuze van mensen of van partijen. Wel, ik stel hier even vast dat u vieren deze keus gemaakt hebt. U kent net als wij het verleden, u weet hoe de verhoudingen vaak lagen in de raad en u weet ook waar dat door komt. U kiest met deze combinatie heel duidelijk voor polarisatie en wij hebben dus alleen de keus: of ons te laten onderschoffelen door een tegenpool of rechtop te blijven opkomen voor onze kiezers en onze standpunten. U hoeft ons dus nooit te gaan verwijten dat wij polariseren.

En dan nu het persbericht.
De sleutelwoorden zijn vertrouwen, verantwoordelijkheid en daadkracht. Hoe moeten we daar tegenaan kijken? Vertrouwen, ik ben zo vrij een dierbare D66’er te citeren, de politicoloog Wijbrandt van Schuur. Hij schreef ooit over vertrouwen in de politiek: ” Vertrouwen is een combinatie van deskundigheid, voorspelbaarheid, eerlijkheid en altruïsme. Wanneer het mis gaat met een van deze ingrediënten dan gaat het mis met het vertrouwen”. Wel, wij van D66 hebben het afgelopen jaar ervaren dat er met al die ingrediënten wel wat aan de hand is bij VVD en PvdA en wat de nieuwe combinatie betreft, willen we alleen en met enige ironie wedden op de voorspelbaarheid. Verantwoordelijkheid. Tja, ik wil eerst maar eens even vaststellen dat het voor de tweede keer in drie jaar is dat de VVD een breuk veroorzaakt in een college. Dus alle mooie praatjes over de grootste zijn en zich verantwoordelijk voelen, zullen wij maar met een korrel zout nemen. En iedereen die de triomfantelijke gezichten gezien heeft in februari, toen de motie van treurnis werd ingediend en gesteund door GL en de CU, weet dat die twee partijen smachtten naar die plek achter de tafel. U kunt er nu plaatsnemen in ruil voor steun aan een motie om Pek weg te krijgen. De daadkracht tenslotte: 24 mei was de collegeknal, we zijn nu vier maanden verder. Als dat maatgevend is voor uw daadkracht, is ook dat een lachertje.
De combinatie die u nu voorstelt, heeft zich in de vorige raadsperiode gekenmerkt door amateurisme en onzorgvuldigheid. Dat valt te lezen in twee onderzoeksrapporten. Het verbaast ons daarom niet dat u nu opnieuw zo opereert. We zien het als een voorproefje van wat ons helaas te wachten staat: amateurisme en onzorgvuldigheid. Uw gedrag richting D66 en richting wethouder Pek kenmerkt zich ook door amateurisme en onzorgvuldigheid en door grenzeloze respectloosheid. Misschien kunt u ons uitleggen hoe wij daar ooit vertrouwen in kunnen krijgen? De kiezers die in 2010 zich zo duidelijk hebben afgekeerd van deze combinatie, worden niet serieus genomen. Met burgerparticipatie heeft u toch al niet veel op. De burgers zijn nog niet vergeten op welke schandalige wijze de VVD’er Prenger zich na de raadsvergadering van 6 juni in de pers over de insprekers hier heeft uitgelaten. En alsof dat nog niet erg genoeg was, kreeg een inspreker die daar haar verontwaardiging over uitte, een mail van Prenger waar de honden geen brood van lusten. Zo gaat de VVD om met burgerparticipatie! De verandering in het serieus nemen van burgers wordt trouwens al duidelijk nog voor er een nieuwe coalitie is, wethouder Kouwenhoven heeft de beloofde inspraakavond over verkeersoplossingen in en rond de nieuw te bouwen wijk Haren-Noord al geschrapt.   Mooie praatjes in de kranten dat u zich gaat inzetten om de oppositie bij uw beleid te betrekken. Maar uit uw daden spreekt meteen al minachting voor de oppositie: u vindt het niet eens nodig om uw nieuwe coalitieafspraken met hen te delen. Bij vorige formaties kreeg de hele raad een week tevoren de afspraken en de portefeuilleverdeling en daarover kon worden gediscussieerd. Niet met u. Wij vrezen dat dat symbolisch is voor uw werkwijze.

Agendapunt 7. Positie wethouder Pek
De raadsvergadering van 6 juni was een beschamende vertoning. U had niet de moed om een motie van wantrouwen tegen de heer Pek in te dienen. U had ook geen argumenten. Een wethouder hoort door de gemeenteraad beoordeeld te worden op zijn werk, dat weer dient te worden getoetst aan het coalitiemanifest, op het nakomen van afspraken, op de communicatie met burgers. Niet op het feit dat hij een keer een particuliere mening heeft laten horen of dat hij verdraaid geciteerd is in een krant. Want eerlijk, meer redenen hebben wij tot de dag van vandaag niet gehoord. En voor beide zaken was Pek in februari stevig afgerekend met een motie van treurnis. Wij hebben vragen gesteld in die raadvergadering en geen antwoord gekregen. We zijn nadien blijven vragen: geef ons de redenen, vertel ons wat het probleem is. Verscheidene VVD’ers hebben we gevraagd, geen antwoord gekregen. Ondertussen hoorden we wel welke onwaarheden VVD en PvdA hun achterban vertelden. Pek zou de oorzaak zijn van het vertrek van vorige VVD-wethouder. Pek zou naar buiten gebracht hebben dat wethouder Sieling zijn parkeerbon liet verscheuren. Hij zou het nieuws van het gesjoemel met de bouwvergunning voor Intermezzo naar buiten gebracht hebben. Wij zouden niet zijn te bewegen tot coalitieoverleg. Als u de discussie over deze onwaarheden wilt aangaan, vertellen wij u graag onze kant van het verhaal. De burgemeester hebben we ernaar gevraagd, geen antwoord gekregen. Ik kan niet uit het college klappen, zei de burgemeester. Maar de fracties van VVD, PvdA, GL en CU hebben kennelijk wel vrijuit in de modder uit het college mogen wroeten, net zolang tot ze vanavond met een gerust hart voor een motie kunnen stemmen die de beste wethouder uit dit college gaat wegsturen. Want dat is wat u gaat doen. Gerben Pek is een wethouder die gestalte wist te geven aan burgerparticipatie, die naar burgers kon luisteren. Hij heeft tweeënhalf jaar gewerkt vanuit de uitgangspunten van het coalitiemanifest, eerlijk en transparant. Hij heeft vaart gebracht in een aantal grote projecten. Voor het eerst in vele jaren wordt er weer gebouwd in Haren. Eindelijk komt er voor het Zernike College en de Nicolaasschool zicht op passende huisvesting. Gerben, het is een schrale troost, maar wij geven je graag een citaat van Gerard Reve mee, het slot van zijn boek ‘De avonden’: ‘Het is gezien, het is niet onopgemerkt gebleven’. D66 is trots op wethouder Pek en dan spreek ik niet alleen namens de fractie en het afdelingsbestuur, maar ook namens onze leden en honderden sympathisanten, ook uit de Statenfractie en uit de regio. Heel D66 staat vierkant achter Pek en deelt onze verontwaardiging, woede en minachting voor de respectloze wijze waarop dit allemaal gaat. Wij hebben bewondering voor de voortreffelijke wijze waarop hij de laatste maanden professioneel zijn werk bleef doen, wij hebben respect voor zijn wens deze hele kwestie staatsrechtelijk zuiver af te handelen: via het uitspreken van het vertrouwensverlies. Dat heeft allemaal niks te maken met een achterhoedegevecht of met het niet tegen je verlies kunnen. Dat heeft te maken met respect voor de beginselen van onze democratische rechtsstaat. Het benoemen en wegsturen van wethouders is het werk van de gemeenteraad en het debat daarover hoort in deze raadszaal plaats te vinden. Wij verwachten van u dat u een transparante argumentatie levert op basis van controleerbare feiten. Maar we vrezen het ergste: dat we moeten constateren dat de nieuwe coalitie vanavond een proeve geeft van wat ons te wachten staat: duistere beslissingen, op basis van achterklap en non-communicatie, met voorbijgaan aan de wil van de kiezers. Doorwalsen, langste adem en de oppositie totaal negeren. Dit wat u vanavond doet, past naadloos in de manier waarop deze partijen in de vorige raadsperiode opereerden: regels negerend, zich onttrekkend aan de mogelijkheden tot controle, kortom: wij hebben andere opvattingen over integriteit.
Dat er een probleem is binnen het college is ons inmiddels wel duidelijk geworden. Maar hoe moet het worden opgelost? Twee collega’s hebben moeite met Pek, maar de burgemeester heeft ons juist weer verteld heel goed met Pek te kunnen samenwerken. Dus aan wie ligt het nu? Zijn die collega’s wel professioneel genoeg om hun werk te doen? Is er ook een andere oplossing? Allereerst heb ik toch nog een paar vragen aan de heer Bats.
Vragen aan Bats: 1. In een van de eerste gesprekken die u had met Pek heeft hij aangegeven dat het onderwerp VTH iets was om op de agenda voor een heisessie te zetten. Dat was in de eerste weken van mei. Vervolgens is op 16 mei een Memo geschreven en die heeft u persoonlijk op de agenda van het college voor 22 mei gezet. Waarom heeft u dat gedaan? Waarom niet gewacht tot de heisessie? 2. Welke geschriften je er ook op na slaat en welke voorbeelden je zoekt, altijd blijkt dat bij een conflict eerst het probleem duidelijk benoemd wordt en dat er vervolgens alles aan gedaan wordt om het probleem op te lossen. De burgemeester is degene die een zorgplicht heeft naar het college toe en die zelfs speciale bevoegdheden heeft om orde op zaken te stellen. BV mediation of een vertrouwenscommissie instellen. Op 6 juni maakte u er zich vanaf door te zeggen dat u twee keer gevraagd had of er nog iets aan te doen was en dat u daarna inschatte dat het niet reparabel was. Waarom heeft u uw zorgplicht niet vervuld en waarom heeft u geen gebruik gemaakt van deze bevoegdheid? Vindt u zelf dat u voldoende gedaan hebt?
De gemeenteraad hoort de wethouders te beoordelen op hun werk, waarbij het coalitiemanifest de toetssteen hoort te zijn. Wij hebben dat manifest er maar eens bij gepakt en we komen tot een heel andere oplossing voor het collegeprobleem. Zoals eigenlijk ook al op 6 juni werd geconstateerd, niet Pek verdient een motie van wantrouwen, maar zijn twee collega’s. Hierbij dienen wij dan ook een motie van wantrouwen in tegen wethouder Kouwenhoven en een tegen wethouder Sieling.
Indienen moties van wantrouwen

Agendapunt 8. Benoeming van Theo Berends
Met verbazing neemt de fractie van D66 kennis van de voordracht van Theo Berends als beoogd wethouder. Uitgerekend aan de korte periode waarin de heer Berends eerder deel uitmaakte van het college, is een raadsonderzoek en een rekenkameronderzoek te danken. In beide onderzoeken wordt dat college gekenschetst als amateuristisch en onzorgvuldig. Het rekenkameronderzoek stelt zelfs dat dat college het principe van openheid en integriteit heeft geschonden. Gênant is dat de heer Berends de conclusies van deze onderzoeken bagatelliseert en de indruk maakt het de volgende keer weer net zo te doen. Vorige week nog in het Dagblad: voor Berends lijkt het voldoende dat er geen kwade opzet was en in dezelfde zin zegt hij dat er door sommigen wat harder geroepen is dan nodig was. Dat maakt niet de indruk dat Berends snapt waar het werkelijk om gaat: om de beginselen van onze rechtstaat: de overheid hoort zich aan de eigen geldende regels te houden. Ook wij dachten aanvankelijk in 2010 dat Berends een geschikte wethouder was. Maar toen we in de raad kwamen, werden we geconfronteerd met een aantal zaken die dat beeld hebben veranderd. Ik noem een paar voorbeelden. Berends ging in 2010 de verkiezingen in met de stralende mededeling dat Haren er financieel goed voorstond en zelfs een begrotingsoverschot had van 1 miljoen. Onze eerste jaarrekening haalde dat begrotingsoverschot totaal onderuit. In 2008 en 2009 waren er enorme meevallers geweest met de WMO-bijdragen en de uitkering uit het gemeentefonds. Maar liefst voor 4,5 miljoen meevallers. In plaats van daarvan schulden af te lossen of het weerstandsvermogen op te krikken, sloeg het college aan het potverteren. In 2010 was van die 4,5 miljoen maar liefst 3,5 miljoen verdampt. Ja, er was nog 1 miljoen over… en daarvan bleek ook nog 3 ton opgevoerde maar niet betaalde leges voor appartementen in het Scharlakenbos. Nou, ze staan er nog niet en die drie ton kon het huidige college weer afboeken. Tweede voorbeeld. D66 stelde in juli 2010 vast dat er in oktober 2009 in de raad is gediscussieerd op basis van een notitie van het college, lees de heer Berends, met niet geactualiseerde cijfers. Ik zat toen zelf op de tribune naast de heer Van Yperen, de voorzitter van GHHC, die ontsteld was omdat de heer Berends oude cijfers hanteerde. De indruk bestond toen dat het volwaterveld met 428.000 euro was te realiseren. In juli 2010 bleek dat er nog minstens 3 ton meer nodig was. Dat is betreurenswaardig en ernstig, want de vraag blijft: welk besluit had de raad genomen als de reële cijfers waren gehanteerd? D66 gaat ervan uit dat iedereen te goeder trouw handelde, maar plakt hier toch het etiket ‘zeer slordig’ op. Ook was u betrokken bij het volkomen onnodig weggeven van een bouwclaim aan Geveke en Heijmans, ook in de eerste maanden van 2010.
Kortom: wij hebben geen vertrouwen in de heer Berends en zullen om die reden zijn voordracht niet steunen.

Wil Legemaat

Gepubliceerd op 18-12-2013 - Laatst gewijzigd op 22-11-2018