Steun ons en help Nederland vooruit

Publicaties

Motie D66: Stop de opslag van biometrische gegevens

30 maart 2011

De fractie van D66 heeft een motie ingediend waarin het bevoegd gezag wordt gevraagd een krachtig signaal van verzet tegen de opslag van biometrische gegevens, zoals vingerafdrukken, te zenden aan het Ministerie van Binnenlandse Zaken en de Tweede Kamer.

Verplichte vingerafdruk in chip reisdocument
Op grond van Europese regelgeving ( die weer onder druk van Amerika tot stand is gekomen) moeten Nederlandse reisdocumenten sinds 28 juni 2009 vingerafdrukken in de chip hebben. Deze biometrische gegevens hoeven niet te worden opgeslagen; bij controle van het reisdocument kan ter plekke worden nagegaan of de vingerafdruk op het document overeenkomt met die van de persoon die het document aanbiedt. Na afname en verwerking in de chip kunnen de afdrukken worden vernietigd, wat in bijvoorbeeld Duitsland ook gebeurt.

Nederland gaat stap verder: oneigenlijk gebruik gegevens

De Nederlandse overheid is een stap verder gegaan en heeft in landelijke wetgeving besloten de verkregen biometrische gegevens op te slaan in een database, die gebruikt kan worden voor inlichtingen- en veiligheidsdiensten, justitie en politie. Dit is een oneigenlijk gebruik van gegevens en van de paspoortwet. De database valt onder de directe verantwoordelijkheid van de burgemeester.

Gebruiksmogelijkheden biometrie

De opslag van biometrische gegevens (vingerafdrukken, gezichtscans enz.) lijkt in strijd met artikel 8 van het Europees Verdrag van de rechten van de Mens. De Europese Commissie is dan ook een onderzoek gestart naar de rechtmatigheid van dit onderdeel van de Nederlandse paspoortwet. De mensenrechtencommissie van de VN heeft zich zeer kritisch uitgelaten over de opslag van biometrische gegevens. Een groep wetenschappers, bekend met de risico’s van het gebruik van biometrische gegevens waarschuwt tegen de ongebreidelde mogelijkheden de gegevens te ge- en misbruiken. Uit biometrische gegevens is veel meer af te lezen dan informatie die nodig is voor identificatie, bijvoorbeeld informatie over de gezondheidstoestand of het ras van mensen.

Veiligheid van de gegevens
Het is duidelijk dat bij de opslag van biometrische gegevens de privacy van personen in het geding is. In de relatie burger-overheid is dit een punt van grote zorg en zorgvuldigheid om twee redenen. Ten eerste is bekend dat de overheid niet kan garanderen dat de privégegevens van burgers veilig zijn. De nationale ombudsman constateerde onlangs in een rapport dat de overheid de ICT niet goed op orde heeft en dat er dikwijls iets mis gaat. Voorbeelden: gewiste aangiftes bij de belastingdienst, het geklungel met de Ov-chipkaart en het EPD. De overheid kan –Wikileaks in gedachten- geen enkele garantie geven dat de gegevens niet op straat komen te liggen of – erger – misbruikt worden door instanties of personen die daar belang bij hebben.

Reisdocumenten tevens identificatiedocument
Ten tweede is het in Nederland zo geregeld dat de REISDOCUMENTEN, waar de vingerafdruk voor noodzakelijk is, tevens verplichte IDENTIFICATIEDOCUMENTEN zijn. Zonder ID-kaart of paspoort is het onmogelijk te gaan stemmen, een uitkering aan te vragen, een bankrekening te openen, je in te schrijven bij de KvK, een bromfietsrijbewijs te halen en je op straat te begeven. Ook wie niet op reis wil, heeft een paspoort of ID-kaart nodig en krijgt daarmee ongewild en onnodig te maken met de verplichte biometrische kenmerken.

Ontbreken van alternatieven voor de burgers
Alle burgers zijn dus VERPLICHT hun privacygevoelige informatie toe te vertrouwen aan een niet gegarandeerd veilig systeem. Zonder ID-kaart of paspoort is deelname aan de samenleving uitgesloten. Burgers die, zich al dan niet beroepend op de grondwet of artikel 8 van het Europees Verdrag voor de rechten van de mens of artikel 11 van de grondwet, hun biometrische gegevens niet in een database wensen te zien opgeslagen, hebben geen enkel alternatief.

De gemeentelijke verantwoordelijkheid, zorgplicht voor de burgers
De gemeente heeft de plicht ervoor te zorgen dat burgers kunnen voldoen aan hun verplichtingen zonder dat dit in strijd is met bijvoorbeeld het Europees Verdrag voor de rechten van de Mens (artikel 8 recht op privacy) of de grondwet. Een inwoner die bezwaar heeft tegen de afname en/of opslag van biometrische gegevens, zal een paspoort of ID-kaart geweigerd worden. De gemeente kan in dat geval de rechten van de burgers niet honoreren en hun belangen niet behartigen. In het geval de betrokken burger hiertegen bezwaar maakt, is de burgemeester gehouden dit bezwaar te toetsen aan hogere wetgeving.

De gemeentelijke verantwoordelijkheid voor de database

Het bevoegd gezag, in casu de burgemeester, is verantwoordelijk voor het verzamelen, opslaan en doorgeven van de biometrische gegevens en daarmee ook verantwoordelijk voor mogelijk misbruik van deze gegevens. Het is de vraag of het bevoegd gezag, gelet op de huidige stand van zaken van de betrouwbaarheid en veiligheid van de ICT van de overheid, in staat is die verantwoordelijkheid te dragen.

Mogelijkheden van de gemeenteraad
De gemeenteraad heeft geen zeggenschap over hogere wetgeving die door de gemeente moet worden uitgevoerd. De gemeenteraad kan wel op de bres staan voor de belangen en rechten van de burgers en het bevoegd gezag oproepen bij het Ministerie van Binnenlandse Zaken en bij de Tweede Kamer krachtig te protesteren tegen de opslag van biometrische gegevens en op te roepen te stoppen met de opslag van deze gegevens en de wetgeving in deze eerst te toetsen aan nationale en internationale verdragen. Het afgeven van een krachtig signaal over deze materie is extra actueel om dat de Tweede Kamer binnenkort zal vergaderen over de vraag of de gemeentelijke databases gekoppeld moeten worden.
Daarom dient de fractie van D66 in de raadsvergadering van 18 april 2011 de volgende motie in:

 

 

Motie: Stop opslag biometrische gegevens

 

De gemeenteraad van Haren, in vergadering bijeen op 18 april 2011,

Constaterende dat:

 

–          bij de aanvraag van een nieuw paspoort/IDkaart naast lengte, pasfoto en handtekening ook vingerafdrukken afgegeven moeten worden;

–          naast de Europese verplichting tot opname in de reisdocumenten, de vingerafdrukken ook moeten worden afgegeven voor opslag in een digitale gemeentelijke database;

–          niet gegarandeerd kan worden dat deze database nu en in de toekomst goed beveiligd is;

–          het afgeven van deze biometrische gegevens en opslag daarvan samen met de gezichtsscan die van de pasfoto wordt gemaakt,  een onaanvaardbare inbreuk op het fundamentele recht bescherming van de persoonlijke levenssfeer en lichamelijke integriteit, van de burger vormt;

–          de gemeente een zorgplicht heeft voor al haar inwoners;

–          zonder de afgifte van vingerafdrukken geen paspoort of identiteitsbewijs wordt verstrekt tenzij mensen hier lichamelijk niet toe in staat zijn;

–          de belangen en rechten van de Harense inwoners ernstig in gevaar komen wanneer zij niet over een geldig paspoort of identiteitsbewijs kunnen beschikken;

–          de burgers verplicht zijn hun privacygevoelige informatie toe te vertrouwen aan een niet gegarandeerd veilig systeem

 

 

Overwegende dat:

 

 

–          de bescherming van de privacy van inwoners van Haren gewaarborgd moet worden;

–          de opslag van biometrische gegevens van onschuldige burgers grote vraagtekens oproept ten aanzien van de doelstelling, proportionaliteit, de subsidiariteit en de effectiviteit;

–          de opslag van deze gevoelige identificerende biometrische gegevens (hoogst waarschijnlijk ) in strijd is met artikel 8 van het Europese Verdrag voor de Rechten van de Mens, en met de EU Verordening  zelf;

–          de opslag van biometrische gegevens voor gebruik door veiligheids- en inlichtingendiensten en identiteitsstelling van verdachten door politie- en justitiediensten zeer omstreden is;

–          de Europese Commissie inmiddels (op verzoek van het Europese Parlement)  een onderzoek is gestart naar de rechtmatigheid en uitvoering van de Nederlandse Paspoortwet;

–          de gemeente Haren verantwoordelijk kan worden gesteld door burgers indien zij schade ondervinden wegens, door of vanuit de gemeentelijke reisdocumentenadministratie, ontstane foute verwerking, afgifte, koppeling , onbevoegde toegang of manipulatie van hun biometrische gegevens;

–          schade door foute verwerking of misbruik van een biometrische reisdocumentenadministratie tot onherstelbare schade kan leiden;

–          er uitvoering gegeven dient te worden aan een Paspoortwet waarin de verantwoordelijkheid ten aanzien van fouten of misbruik niet is geregeld

 

Spreekt uit dat:

 

–          de Gemeenteraad van Haren tegen de opslag van biometrische gegevens van haar burgers is, met name van vingerafdruk en de combinatie daarmee met de gezichtsscan in enig digitaal overheidsregister

 

Draagt het college op:

 

–          Een krachtig signaal af te geven aan de Minister van Binnenlandse Zaken en aan de Tweede Kamer,

–          waarbij opgeroepen wordt de wet zodanig aan te passen dat gestopt wordt met de afname en opslag van biometrische gegevens ten behoeve van een digitaal reisdocumentenadministratie register;.

–          de huidige toepassing van de Paspoortwet en in het bijzonder het opslaan van één of meerdere vingerafdrukken in een lokale dan wel centrale database expliciet te (laten) toetsen aan de door de Nederlandse Staat gesloten (internationale) verdragen en in het bijzonder het Europese Verdrag voor de Rechten van de Mens.

–          de garantie af te geven dat de database waarin de biometrische gegevens tot nu toe zijn opgeslagen zeer zorgvuldig is of zal worden beveiligd en niet over zal gaan tot overdracht van de opgeslagen gegevens aan andere overheidsdiensten, waaronder die belast met opsporing, tot de voorgenoemde toetsing aan internationale verdragen plaats heeft gevonden.

 

En gaat over tot de orde van de dag.

 

 

D66 Haren

 

Gepubliceerd op 19-12-2013 - Laatst gewijzigd op 22-11-2018