Steun ons en help Nederland vooruit

Publicaties

VVD en PvdA durven oordeel van de raad niet af te wachten

7 juni 2012

De raad is aan zet. Dat was ook het oordeel van VVD en PvdA na het coalitieoverleg van zaterdag, zie de reacties van deze partijen in de kranten. Toen, op zaterdag, stond de coalitie zelf helemaal niet ter discussie, alleen het ‘poppetje’ Gerben Pek. Maar kennelijk is men knopen gaan tellen en drong het besef door dat het ook wel eens zo kon uitpakken dat niet Pek, maar de heren Kouwenhoven en Sieling of het hele college weggestuurd zou kunnen worden door de raad. VVD en PvdA kozen eieren voor hun geld en trokken de stekker zelf uit de coalitie. De wijze waarop dit gebeurde, is symbolisch voor de manier waarop beide partijen al twee jaar omgaan met coalitiepartner D66: nooit rechtstreeks communiceren, maar via krantenberichten, onverwachte aanvallen en achterbaks gekonkel. Laf en onfatsoenlijk. Woordvoerder Bernard Prenger vergeleek de coalitie met een huwelijk. Er zullen toch weinig huwelijkspartners op deze wijze op de hoogte worden gebracht van het einde van dat verbond. Tijdens de raadsvergadering meldde Bernard Prenger dat de VVD het vertrouwen in de coalitie opzegde. Reden: de fractie van D66 had onvoldoende gedaan om de ontstane puinhoop te ruimen. Bizar: VVD en PvdA gooien de vaas kapot en gaan vervolgens afwachten tot D66 een nieuwe komt aanbieden of de vaas lijmt! De PvdA hoefde feitelijk niet meer het woord te voeren, want om negen uur floepte er een persbericht op de website van Haren de Krant, waarin werd gemeld dat beide partijen de coalitie wilden opblazen. Dat hadden ze tevoren al in een persbericht kenbaar gemaakt. De fractie van D66 daarentegen had juist een constructief gebaar gemaakt, door een motie in te dienen waarin het college werd opgeroepen onder deskundige leiding de problemen uit de wereld te helpen en, in het belang van Haren, aan het werk te gaan. In plaats van de schade voor Haren, voor personen, partijen en voor de persoonlijke verhoudingen te beperken, kozen VVD en PvdA ervoor de schade te maximaliseren. Want er is gisteravond heel wat schade aangericht, dat is wel zeker. Niet in het minst aan VVD en PvdA zelf. Die had kunnen worden voorkomen als VVD en PvdA gistermiddag met hun verklaring naar buiten waren gekomen en de raadsvergadering hadden afgeblazen. Nu hebben zij de raad geschoffeerd, de burgers niet serieus genomen, zichzelf en de politiek belachelijk gemaakt en het imago van Haren ernstig geschaad.
Hieronder de bijdrage van D66 aan het debat. Met de ingediende motie.

Wil Legemaat

Bijdrage van D66:

Vooraf Insprekers en inwoners danken voor hun steunbetuigingen. We zijn met z’n allen in een vreemd toneelstuk beland en wat wij erg jammer vinden is dat de mensen in Haren, om wie het toch allemaal draait, vrijwel buitenspel staan. Door in te spreken komen zij toch aan het woord en dat ervaren wij als zeer belangrijk en waardevol.

Inleiding

In een periode waarin Haren er financieel zeer beroerd voor staat, waarin veel afhangt van een zorgvuldige en deskundige omgang met grote projecten, waarin we twee jaar lang de ene na de andere personele verandering in het gemeentebestuur hebben doorgemaakt, in de maand waarin wij dachten dat we met de nieuwe burgemeester een nieuwe start gingen maken, zeggen twee wethouders het vertrouwen in onze wethouder Gerben Pek op. Na de volkomen misplaatste motie van treurnis wisten we dat de poten onder zijn stoel waren losgezaagd. Wie zou hem het laatste zetje geven? Dat het zijn collega’s waren, dat hadden wij totaal niet verwacht. Zij meldden na die motie dat de samenwerking in het college er niet onder te lijden had! In de twee jaren dat Gerben Pek in het college zit, waren er verscheidene pittige discussies in het college, dat wisten wij wel. Maar wat is er mis met pittige discussies? Problemen, onverenigbare karakters, een onwerkbare situatie, u zult het niet geloven, maar daar hebben we nooit en te nimmer een melding over gekregen. Er is nooit, helemaal nooit een coalitiegesprek geweest over problemen binnen het college. En ook de heer Pek – en u weet allen hoe openhartig hij is- heeft er nooit een signaal over afgegeven. Maar zomaar opeens is er dus een vertrouwensbreuk in het college. En meteen, binnen een half uur, zo radicaal dat het de fractievoorzitters gemeld wordt als definitief. Met als conclusie ook meteen maar zo kort mogelijk door de bocht: Pek moet weg. Nou, dat gaat ons wat te snel. Eerst maar eens zien wat het probleem is, of het is op te lossen en zo ja, hoe dan, met alle opties open. Zoals het hoort.

Samenwerking binnen een college

Een goede samenwerking is alleen mogelijk met een goede communicatie. En goede communicatie moet voldoen aan de meest basale voorwaarden: je gaat met elkaar praten over wat je dwars zit, probeert er uit te komen en je past hoor en wederhoor toe. En als er een probleem is dan span je je tot het uiterste in om dat op te lossen. Het lijkt mij dat wij het daarover allemaal eens zijn. Wij zijn wat dit betreft bijzonder verbaasd over en teleurgesteld in burgemeester Bats. Hij was hier drie weken en kon in een half uur de conclusie trekken dat het een reddeloze zaak is. Er was al een heisessie gepland om eens over mogelijk heikele onderwerpen met elkaar te praten, maar zelfs die werd niet meer nodig geacht. Dan nemen we maar aan dat de burgemeester zich tevoren grondig heeft geïnformeerd, maar stellen tevens vast dat in elk geval de fractie van D66 daarbij gehoord noch betrokken is geweest: het enige contact met de burgemeester in deze kwestie is een telefoontje op donderdagavond 24 mei, van twee of drie minuten, met de mededeling dat er een vertrouwensbreuk is in het college.
Vraag aan het college: wat is er in het afgelopen jaar door het college gedaan aan de onverenigbare karakters? Is het probleem benoemd, is er een dossier opgebouwd, zijn er mediationpogingen gedaan? Vraag aan Bats: Welke inspanningen heeft de burgemeester als voorzitter van het college verricht om zich van de aard van de problemen op de hoogte te stellen en wat heeft hij gedaan om de collegeleden tot elkaar te brengen?

De aanleiding

De aanleiding is bijzonder interessant. Zoals u weet ligt er een motie van december 2011 waarin een meerderheid van de raad wil dat het college samen met de raad en de burgers gaat bepalen hoe de toekomst van Haren eruit moet zien en dat, zolang er geen stip op de horizon gezet is, nieuwe onomkeerbare samenwerkingsverbanden met andere gemeenten alleen in dringende gevallen worden aangegaan en pas nadat ze aan de gemeenteraad zijn voorgelegd. Want met zulke verbanden ga je voorsorteren op de richting die Haren uitgaat. Het college geeft daarna in twee raadsberichten aan de motie te zullen uitvoeren. Het gaat hier dus nadrukkelijk om het standpunt van de meerderheid van de raad. De meerderheid van de raad wil dat de toekomst van Haren een zaak is van de hele gemeenschap en niet van het college alleen. Niet om het particuliere standpunt van inwoner Gerben Pek die toevallig ook nog wethouder is en als zodanig het coalitiemanifest gestalte geeft, maar die zich ooit in een krant heeft uitgelaten over zijn particuliere voorkeur. Met samenwerking heeft Haren enige ervaring opgedaan met de gemeente Tynaarlo, niet naar genoegen overigens. In 2009 krijgt de raad een raadsbericht waarin ondermeer staat dat samenwerking op allerlei terreinen goed mogelijk is, maar… en nu wordt het interessant, niet op het gebied van VTH bouwvergunningen. Daarbij is de lokale kennis zo belangrijk dat die dienst als het ware als laatste moet worden overgeheveld. Daar kunnen we ons allemaal wat bij voorstellen. Juist op dit onderdeel zou Haren Harens moeten blijven. Wij waren dus alert op dit dossier. De afgelopen maanden, in maart, april en in mei, laatstelijk op 8 mei, hebben mijn collega Bachman en ik naar aanleiding van gemeentelijke stukken drie keer gevraagd naar VTH afdeling bouwzaken. Uit de stukken kregen wij de indruk dat daar toch gedacht werd over samenwerkingsverbanden. En alle drie de keren antwoordden burgemeester Fennema en wethouder Kouwenhoven, telkens namens het hele college dat, wanneer wij iets tegen kwamen over samenwerkingsplannen VTH, dat uitsluitend over milieuzaken ging en Kouwenhoven zegt zelfs klip en klaar dat er alleen op het gebied van milieuvergunningen en ICT problemen zijn en dat er verder voorlopig geen voorstellen te verwachten zijn. Als je dit soort antwoorden krijgt, dan kom je toch als raadslid zelf niet meer op het idee dat er een probleem is bij VTH bouwzaken. Toch staat er op dinsdag 22 mei opeens een interne memo op de collegeagenda, naar eigen zeggen geagendeerd door de heer Bats. Er moet dringend een besluit over worden genomen, een besluit, zo wordt ook in de memo gevraagd. Een besluit om te kijken of de hele afdeling VTH met dertien medewerkers kan worden ondergebracht in Groningen. In die memo staat letterlijk: “De consequenties voor een vorm van samenwerking kan pas serieus onderzocht worden wanneer het college een keuze heeft gemaakt voor de gemeente Groningen.” Het is dus klip en klaar dat als het college instemt met deze memo dit impliciet een keuze voor samenwerking met Groningen is. Zo heeft Pek dat ook ervaren. Zo wordt het mij een dag later ook verteld als er een spoedoverleg coalitie is. Het is de portefeuille van Pek. Hij wil geen keuze maken voor samenwerken met de stad Groningen voordat de raad is geraadpleegd, hij wil ook andere vormen onderzoeken om een verantwoord voorstel aan de raad te kunnen voorleggen, maar dat staan zijn collega’s niet toe. En weer even voor de goede orde, het gaat helemaal niet om het standpunt van Pek inzake zelfstandigheid, het gaat om het uitvoeren van een raadsmotie! De volgende dag is er dus spoedoverleg tussen drie wethouders en de fractievoorzitters van de coalitiepartijen. Een opmerkelijke bijeenkomst. Ik wist niet wat ik hoorde toen daar verteld werd dat de afdeling VTH met spoed moest worden overgebracht naar een meer professionele organisatie. Er zijn daar al een jaar grote problemen, zei Kouwenhoven tot mijn verbazing. Hoe is dat te rijmen met wat Kouwenhoven in de raad heeft gezegd? Dan heeft hij in de raad dus bewust onjuiste informatie verstrekt. En dat tot drie keer toe. Wat de heren ook achteraf zeggen, ter plekke spreekt Kouwenhoven meerdere keren badinerend over de raadsmotie van december 2011. Van een meerderheid? De meerderheid van de raad zit hier aan tafel, dat zegt hij minstens tweemaal. De heer Sprenger heeft kennelijk de raadsberichten nooit gekregen, want hij gaat ervan uit dat de motie helemaal niet wordt uitgevoerd en dat hoeft wat hem betreft ook niet, want ook voor hem is de coalitie de meerderheid. Persoonlijk heb ik dat overleg en vooral het optreden van de heer Kouwenhoven ervaren als intimiderend, onder druk zetten in een achterkamertje. Met als doel nota bene om achter de rug van de raad om voor te sorteren op onomkeerbare samenwerkingsverbanden met de gemeente Groningen. De heer Terpstra, oplossinggericht zoals we hem kennen, stelt een compromis voor: melden in een raadsbericht en ik dring er op aan Pek de ruimte geven om als portefeuillehouder datgene uit te zoeken wat hem nodig lijkt. Het lijkt geregeld, maar nee, er zijn opeens ook onderliggende problemen: de voorkeur van Pek voor Tynaarlo, dat schijnt alle dagen op te spelen. De hele ambtelijke organisatie springt in de stress als het maar over samenwerking met Groningen gaat. Dat zou komen doordat Pek ooit heeft gezegd dat zijn persoonlijke voorkeur uitgaat naar een fusie met Tynaarlo. Heel opmerkelijk is dat ook hierbij de wil van de meerderheid van de raad onterecht vereenzelvigd wordt met die ene uitspraak van Pek. Pek legt nogmaals uit hoe hij erin staat: zolang het uitgangspunt zelfstandigheid is, zet hij zich daar loyaal voor in. En ik leg uit hoe de fractie erover denkt. De heer Terpstra concludeert nog dat er feitelijk maar weinig licht zit tussen de verschillende standpunten binnen de coalitie. We hoeven het daar voorlopig ook niet over te hebben. Vraag aan Terpstra: wilt u bevestigen dat uw conclusie was dat er feitelijk maar weinig licht zit tussen de standpunten van de drie coalitiepartijen waar het de zelfstandigheid van Haren betreft? Voor mij is er maar één conclusie na dit gesprek: het conflict gaat over de uitvoering van de raadsmotie. Die willen Kouwenhoven en Sieling niet en Pek wel uitvoeren.

Vertrouwensbreuk

De volgende avond wordt, tot onze verbazing, het vertrouwen in Pek opgezegd. Reden die dan in eerste instantie genoemd wordt: uiteenlopende standpunten over de toekomst van Haren. Dan denk ik ogenblikkelijk: dat stuk over VTH is een stok die gezocht is om Gerben van zijn stoel met aangezaagde poten te slaan. Overigens heb ik inmiddels wel de indruk dat de heren per ongeluk niet de stok maar de boemerang uit de kast gehaald hebben. Als ze dat zelf merken beginnen burgemeester en wethouders en zelfs de fractievoorzitters van VVD en PvdA ogenblikkelijk met downplayen (en waar kennen we dat van?): de aanleiding krimpt van een besluitstuk naar een soort verkenning van ideetjes en natuurlijk was het altijd de bedoeling de raadsmotie uit te voeren. En alles zou omkeerbaar zijn. Nou, ik verklaar nogmaals: zo is het mij niet gezegd die woensdag en zo was het ook niet! Kouwenhoven maakte woensdag een vergelijking: je kunt niet met twee meisjes trouwplannen maken en er dan uiteindelijk één kiezen. Je kiest voor één partner en maakt daar de trouwplannen mee. Laat ik die vergelijking dan maar even doortrekken: iedereen die getrouwd is en op een ander verliefd wordt, weet dat je niet zomaar van die eerste keus af bent. Dus die keuze voor Groningen impliceert onomkeerbaarheid!
Vraag naar aanleiding van dat downplayen aan de heren Bats en Kouwenhoven en Pek: Wanneer het slechts ging om een brainstorm en indien het hele college van plan was de raadsmotie uit te voeren: waarover is er dan een conflict ontstaan? Waar ging dat dan eigenlijk over? Waarover moest Pek een minderheidsstandpunt innemen?

Genoemde oorzaken

Opmerkelijk is dat er al snel geen eensluidendheid meer is over de kern van de vertrouwensbreuk. In een persbericht noemen Kouwenhoven en Sieling de uiteenlopende standpunten over de toekomst van Haren als reden. Vraag aan Kouwenhoven en Sieling: kunt u aangeven op welke wijze deze uiteenlopende standpunten over de toekomst van Haren tot problemen leidden? Graag meerdere voorbeelden en dan niet over de motie, want dat is wezenlijk iets anders. Vraag aan wethouder Pek: over welke onderwerpen zijn er conflicten of pittige discussies ontstaan in het college?
De burgemeester noemt de volgende dag in het overleg met fractievoorzitters onverenigbaarheid van karakters de oorzaak. Vraag aan burgemeester Bats: kunt u ons vertellen waarop deze conclusie gebaseerd is?
De VVD noemt in de persverklaring voortdurend solistisch optreden. Vraag aan VVD: even los van dat krantenstukje over de toekomst van Haren: kunt u ons drie voorbeelden geven waaruit dit blijkt?
De PvdA noemt het feit dat het college met één mond dient te praten. Daar zijn wij het helemaal mee eens, maar u zult het met ons eens zijn dat die mond dan de mond van het coalitiemanifest hoort te zijn en van door de raad aangenomen moties. Vraag aan de PvdA: kunt u ons drie voorbeelden geven waaruit blijkt dat wethouder Pek met een andere mond wilde spreken dan die van het manifest of aangenomen moties?

Onverenigbaarheid van karakters
Het is de fractie van D66 duidelijk dat: – Het coalitiemanifest en de daarin geformuleerde uitgangspunten niet ter discussie staan; – Het functioneren en de inbreng van de fractie van D66 niet ter discussie staat; – Het werk en de kwaliteit van het werk van wethouder Gerben Pek niet ter discussie staat; – Het uitsluitend om ‘onverenigbaarheid van karakters’ gaat (zo benoemd door burgemeester Bats). Dan gaat het dus alleen nog maar om ego’s in de grotere herenmaten? Op basis hiervan gaan we dus vanavond één of twee of drie wethouders naar huis gaat sturen? De raad heeft de wethouders aangesteld en naar mijn mening kan de raad een wethouder alleen beoordelen op zijn werk: komt hij zijn afspraken na, beantwoordt hij vragen van de raad afdoende, heeft zijn werk kwaliteit? En kan zijn gedrag alleen maar getoetst worden aan het coalitieakkoord: hanteert hij de gewenste bestuursstijl, zet hij zich in voor burgerparticipatie, respecteert hij de raad en de burgers? Wij zitten hier met alleen het gegeven van groot uitgevallen ego’s die zich sinds heel kort opeens niet meer met elkaar verdragen. Die ego’s zijn belangrijker dan Haren, dan de burgers? O ja, de burgers zijn er ook nog. Wat vinden die er eigenlijk van?

Wat wil de bevolking van de volksvertegenwoordigers?

De afgelopen weken zijn wij overstelpt door reacties uit de bevolking. Beslist niet alleen leden of kiezers van onze partij. Heel veel mensen die betrokken zijn bij de projecten uit de portefeuille van wethouder Pek, ik noem hier Meerweg, Stationsbuurt, Haderaplein, Brede School, Van Spoor tot Steeg, het Zernike College, Handy, Dorpsbelangen Onnen, zelfs omwonenden van het Biologisch Centrum. Zij spreken hun grote waardering uit voor de vaart die hij in de projecten brengt, voor zijn eerlijkheid en toegankelijkheid en vooral voor de wijze waarop hij omgaat met een belangrijk speerpunt uit het coalitiemanifest: burgerparticipatie. Ik lees u een zin voor die symbool staat voor minstens twintig reacties: “Ik heb grote waardering voor de openheid waarmee Gerben Pek opereert. Hij beloofde in de verkiezingen wat hij zou gaan doen en is het ook nagekomen. Participatie van burgers kan dus!” En een andere zin: “Door zijn eerlijkheid en openheid krijgen wij na jaren weer vertrouwen in de politiek”. Maar ook veel gewone burgers reageren en de strekking van hun reacties is: wat zijn ze daar in dat gemeentehuis aan doen? Er is zoveel werk te doen, Haren staat er slecht voor, er komen alleen maar donkere wolken op ons af. Laten ze daar eens aan het werk gaan in plaats van elkaar het leven zuur te maken over niks. Waar gaat het eigenlijk over, wat is eigenlijk het probleem?

Oplossingen voor problemen of problemen zoeken bij een oplossing?

In de rede die burgemeester Bats hield bij zijn installatie zei hij tot twee keer toe iets dat ons bijzonder aanspreekt. “Ik zoek oplossingen bij een probleem en niet andersom”. Wij concluderen dat we hier op dit moment het tegenovergestelde aan het doen zijn. Wat is het probleem? Een botsing van ego’s met als gevolg een onwerkbare situatie, meer kunnen wij er niet van maken. Dan moeten we dat probleem oplossen. Maar wat er gebeurt is dat er, uit wat voor motieven dan ook, een oplossing is gepresenteerd – Pek wegsturen- waarmee we alleen maar problemen creeeren. Problemen in zijn werk, onrust, onzekerheid, het kost tijd en energie en sowieso bakken met geld dat we niet hebben en dus elders moeten weghalen. Wie weet sturen we dadelijk wel het hele college weg. Om niks. De burgers van Haren gaan linksom of rechtsom betalen voor uw in mijn ogen onvolwassen gedoe. Waar zijn we toch mee bezig? En hebben we het probleem dan opgelost? Welnee. Sturen we vandaag Pek weg, dan hebben we geen enkele garantie dat het probleem daarna uit de wereld is, want op z’n best kunnen we constateren dat er twee ego’s overblijven die niet in staat zijn gebleken met een derde uit de voeten te kunnen.
Iedereen gehoord hebbende en constaterende dat het probleem oplosbaar of op z’n minst hanteerbaar moet zijn voor professionele bestuurders, overwegen wij een motie in te dienen die het probleem aanpakt en die de schade voor Haren zo beperkt mogelijk houdt.

Wil Legemaat

Gepubliceerd op 19-12-2013 - Laatst gewijzigd op 22-11-2018